Đây là bài viết khá đặc biệt đối với mình, bởi vì mình chia sẻ đến bạn quyển sách này, nói về trầm cảm trong khi đó, mình vừa rơi vào trầm cảm cách đây vài không lâu. Kể từ khi mình học đại học đến bây giờ, mình chưa bao giờ nghĩ mình sẽ lại rơi vào trầm cảm. Lúc đầu mình không biết tại sao mình lại bị trầm cảm, có lẽ do đợt ốm nặng cách đây vài tuần chăng. Cho đến khi mình đọc quyển sách này mình mới thật sự hiểu về lý do khiến mình từ một người đang có cuộc sống yên ổn bình thường rơi vào trầm cảm.
Mình tin là tất cả mọi người đều có nguy cơ trở nên trầm cảm ở một giai đoạn nào đó của cuộc đời. Đôi khi bạn sẽ thấy mọi thứ đang rất ổn, gia đình, con cái đều ổn, thế nhưng bạn lại đang cảm thấy buồn bã không lối thoát, bạn rơi vào trầm cảm lúc nào không hay.
Như ca sĩ Hồ Trung Dũng thường đùa rằng: “xã hội của chúng ta đã phát triển đến một mức mà không ai là không bị trầm cảm”
Nội dung bài viết
- 1 Tác giả Johann Hari
- 2 9 nguyên nhân gây ra trầm cảm và lo âu
- 2.0.1 1. Mất kết nối với công việc
- 2.0.2 2. Mất kết nối với mọi người
- 2.0.3 3. Mất kết nối với những giá trị ý nghĩa
- 2.0.4 4. Mất kết nối do những sang chấn tuổi thơ
- 2.0.5 5. Mất kết nối với vị trí xã hội và sự tôn trọng
- 2.0.6 6. Mất kết nối với thế giới tự nhiên
- 2.0.7 7. Mất kết nối với một tương lai chắc chắn hoặc đầy hứa hẹn
- 2.0.8 8&9: Do sự thay đổi trong não bộ và gene
- 3 Cải thiện tình trạng trầm cảm
- 3.0.1 1. Tái kết nối với người khác
- 3.0.2 2. Tái kết nối với thiên nhiên
- 3.0.3 3. Tái kết nối với công việc có ý nghĩa
- 3.0.4 4. Tái kết nối với những giá trị đúng đắn
- 3.0.5 5. Tái kết nối với quá khứ và chữa lành các tổn thương
- 3.0.6 6. Tái kết nối với một tương lai đáng hy vọng
- 3.0.7 7. Tái kết nối nhờ niềm vui của sự đồng cảm và vượt qua tính vị kỷ
Tác giả Johann Hari
Tác giả Johann Hari là một nhà báo người Anh, anh là tác giả của hai quyển sách bán chạy theo tờ New York Times bình chọn. Anh cũng hai lần được Tổ chức ân xá quốc tế vinh danh và được trao giải nhà bình luận văn hóa của năm và nhà bình luận môi trường của năm tại giải thưởng Comment Awards.
Trong chính cuộc đời mình, anh đã bị trầm cảm khi còn nhỏ và anh bắt đầu dùng thuốc chống trầm cảm ở tuổi thiếu niên. Đến khi trưởng thành dù đã tăng liều lượng thuốc chống trầm cảm nhưng anh vẫn không cảm thấy khá hơn. Điều này khiến anh bắt đầu đặt câu hỏi và đi tìm kiếm câu trả lời. Anh đã đi vòng quanh thế giới, gặp gỡ các bác sĩ và các nhà khoa học để tìm bằng chứng cho thấy trầm cảm và lo âu phần lớn không phải do sự thay đổi hoc morne trong não bộ mà là do lối sống của chúng ta.
Khi bị trầm cảm, có những người cảm thấy mình đã đến đường cùng, cứ như ngày tận thế đang đến
Lại có những người nội trợ, có mọi thứ mà một người phụ nữ mong muốn. Có một người chồng chu cấp mọi thứ. Có một ngôi nhà xinh đẹp. Có hai đứa con khỏe mạnh. Không có gì là không hài lòng cả. Thế nhưng khi đang hạnh phúc, bỗng nhiên hoàn toàn trở nên tuyệt vọng. Vậy đâu là những nguyên nhân gây ra tình trạng này?
Sau nhiều nghiên cứu và các cuộc gặp gỡ với các nhà tâm lý học, các nhà khoa học, tác giả thấy rằng, nguyên nhân chính khiến con người rơi vào trầm cảm chính là sự thiếu kết nối. Chúng ta đang sống trong một xã hội không thể thiếu internet. Internet phát triển, kèm theo đó là một thế giới mất kết nối. Sự cô đơn bao trùm lên chúng ta. Chúng ta lên mạng xã hội, đăng trạng thái của chúng ta và chờ xem có ai đó quan tâm đến mình không.
Như diễn viên Marc Maron đã từng viết rằng: “Mọi cập nhật trạng thái chỉ là biến thể của một yêu cầu duy nhất: “Có ai đó làm ơn thừa nhận tôi không?”
Bi kịch của một xã hội mất kết nối chính là những con người bị trầm cảm, lo âu và ít được yêu thương hơn.
Nếu bạn đang phải chống chọi lại với chứng trầm cảm để tìm lại ý nghĩa và niềm vui sống hoặc bạn đang phải sống cùng một người thân đang bị trầm cảm và bạn muốn giúp đỡ họ thì quyển sách này rất đáng để bạn quan tâm.
Cuốn sách này được tác giả trình bày rất mạch lạc và rõ ràng. Quyển sách gồm 3 phần, với phần 1, tác giả dẫn dắt chúng ta đến với những câu chuyện để khám phá sự thật đằng sau những viên thuốc chống trầm cảm, ở phần 2, tác giả trình bày cho ta 9 nguyên nhân gây ra trầm cảm và lo âu; ở phần 3, tác giả đưa ra 7 giải pháp giúp bạn chống lại trầm cảm và lo âu.
Với giọng văn nhẹ nhàng, vui vẻ, và kết cấu mạch lạc, tác giả sẽ đưa bạn đi qua 398 trang sách vô cùng nhẹ nhàng.
Qua cuốn sách này bạn sẽ hiểu được rằng, những viên thuốc chống trầm cảm không chỉ là âm mưu thương mãi của những tập đoàn dược phẩm toàn cầu mà nó còn xuất phát từ sự lười biếng trong nhận thức và hành vi của mỗi cá nhân, khi chúng ta thèm khát sự dễ dãi của việc uống vài viên thuốc mỗi ngày thay vì đánh giá lại cuộc sống hàng ngày.
Tác giả cho rằng, dù có một ít ảnh hưởng đến từ gene và não bộ trong vấn đề trầm cảm nhưng môi trường chúng ta sống mới chính là khởi đầu của những nguy cơ của bệnh trầm cảm, đặc biệt là khi chúng mất kết nối. chúng ta mất kết nối với công việc, mất kết nối với người khác, mất kết nối với những giá trị ý nghĩa, mất kết nối do những sang chấn tuổi thơ, mất kết nối với vị trí xã hội và sự tôn trọng, mất kết nối với thế giới tự nhiên, mất kết nối với một tương lai chắc chắn hoặc đầy hứa hẹn.
Với những người bị trầm cảm, họ dường như không thể kiểm soát được bản thân và muốn trốn chạy khỏi thế giới này. Với họ, cuộc sống này thật vô nghĩa, mọi thứ họ làm đều vô nghĩa, mối lo âu của họ dường như kéo dài vô tận.
Tác giả đã trải qua nhiều năm sống với căn bệnh trầm cảm và lo âu nhưng bác sĩ của anh chỉ kê thuốc cho anh mà không có bất kì câu hỏi nào khác. Bác sĩ của anh khẳng định rằng, trầm cảm là do thiếu hụt hormone trong não, chỉ cần uống thuốc là được. Và anh đã tin tưởng vào điều đó suốt nhiều năm. Cho đến một ngày, dù đã sử dụng thuốc chống trầm cảm với liều cao nhưng nỗi buồn vẫn luôn là kẻ chiến thắng. Khi đó anh mới bắt đầu tìm hiểu xem rốt cuộc thì nguyên nhân là gì và mình có thể làm gì để tốt hơn.
Điều đầu tiên ông nhận ra là trầm cảm và lo âu đi chung với nhau. Mọi thứ làm tăng trầm cảm thì cũng làm tăng lo âu và ngược lại.
Bạn có ổn không?
Bạn có cảm thấy nỗi buồn trong tâm hồn mình mà không rõ nguyên nhân, tâm trạng u uất hoặc buồn bã kéo dài, thấy giá trị bản thân thấp, cảm thấy vô vọng hay bất lực, nước mắt lúc nào cũng chực tràn, cảm thấy mặc cảm tội lỗi giày vò, cáu bẳn khó chịu và không khoan dung với người khác. Bạn không tìm thấy được động lực và không hứng thú làm bất kỳ điều gì, bạn thấy khó đưa ra quyết định và không có niềm vui nào trong cuộc sống. Kết quả là bạn tránh né các sự kiện xã hội mà bạn từng một thời thích thú, bạn có ý nghĩ tự hủy hoại, thậm chí là tự tử không?
Bạn có tin không?
Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) năm 2023, bệnh trầm cảm xếp ở vị trí thứ ba trong danh sách gánh nặng bệnh tật thế giới và trong tương lai năm 2030 sẽ đứng ở vị trí đầu tiên với tốc độ tăng trưởng như hiện tại. Điều đáng báo động là độ tuổi của bệnh nhân đang ngày càng trẻ hóa từ lứa tuổi trung niên xuống thanh, thiếu niên.
Tại Việt Nam, trầm cảm là nguyên nhân thứ 5 dẫn đến gánh nặng bệnh tật. Theo báo cáo của Bộ Y tế năm 2023, ước tính có khoảng 3,3 triệu người Việt Nam mắc bệnh trầm cảm. Con số này chiếm 3,1% dân số, tương đương với 1 trong 32 người. Trong đó, nhóm tuổi từ 18 – 29 tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất (5,4%), tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở phụ nữ (4,2%) so với nam giới (2,1%).
Người trẻ hiện nay dễ mắc trầm cảm hơn so các thế hệ trước. Một phần là do áp lực học tập và công việc, các vấn đề trong quan hệ xã hội. Bên cạnh việc lạm dụng các chất kích thích, sử dụng mạng xã hội quá nhiều, thiếu kỹ năng xử lý căng thẳng, ít vận động và thay đổi chế độ ăn uống, thiếu quan tâm, chăm sóc, đồng cảm của gia đình và cộng đồng.
Vì thế mà tất cả chúng ta đều có nguy cơ bị trầm cảm vào một lúc nào đó.
9 nguyên nhân gây ra trầm cảm và lo âu
Trong cuốn sách này, Johann Hari xác định chín nguyên nhân chính gây ra trầm cảm và lo âu, mà ông gọi là những “kết nối bị mất.” Hari lập luận rằng những vấn đề này không chỉ đến từ sự mất cân bằng hóa học trong não, mà còn là do những yếu tố xã hội, tâm lý và môi trường sống. Dưới đây là chín nguyên nhân mà Hari đã nêu ra sau khi đã nghiên cứu, gặp gỡ và trò chuyện cùng nhiều nhà tâm lý học, bác sĩ và nhà khoa học:
1. Mất kết nối với công việc
Ông nhận thấy rằng, phần lớn thời gian chúng ta trải qua là ở nơi công làm việc. nếu bạn đang phải làm một công việc nhàm chán, bạn luôn cảm thấy uể oải thì có lẽ bạn đã mất kết nối với công việc.
Michael, một bác sĩ nghiên cứu về vấn đề này cho rằng, “càng ở trên cao trong hệ thống công chức, bạn càng có nhiều bạn bè và hoạt động xã hội sau giờ làm việc. Càng ở dưới thấp thì điều đó càng giảm dần, những người có công việc nhàm chán, vị trí thấp thì chỉ muốn ngủ gục trước tivi mỗi khi về nhà. Điều đó có nghĩa là khi công việc phong phú hơn, cuộc sống đầy đủ hơn thì sự phong phú và đầy đủ đó sẽ tràn sáng những lĩnh vực khác ngoài công việc, nhưng khi nó đang tồi tệ thì bạn sẽ cảm thấy sụp đổ khi hết ngày.
Ông cũng nói thêm rằng, việc phải chịu đựng một công việc đơn điệu, nhàm chán, hủy hoại tâm hồn khiến người ta chết dần chết mòn khi phải đi làm mỗi ngày, bởi vì công việc đó chẳng chạm được đến bất cứ một phần nào trong con người họ”.
Nói tóm lại thì mhiều người cảm thấy công việc của họ không có ý nghĩa hoặc không mang lại giá trị cho cuộc sống. Khi phải làm những công việc lặp đi lặp lại, không có mục đích hoặc thiếu sự kiểm soát, họ dễ cảm thấy vô vọng và chán nản, góp phần làm tăng nguy cơ trầm cảm.
2. Mất kết nối với mọi người
Chúng ta đang sống trong một thời đại mà dù vật chất đầy đủ nhưng số người trầm cảm lại gia tăng. Khi nghiên cứu, người ta phát hiện ra sự liên hệ giữa sự cô đơn và chứng trầm cảm. Một thời gian người ta tự hỏi liệu cô đơn có trước hay trầm cảm gây ra cô đơn. Sau nhiều nghiên cứu người ta phát hiện ra rằng, cô đơn chính một trong những nguyên nhân gây ra chứng trầm cảm, lo âu.
Sở dĩ cô đơn khiến con người con người buồn bã, tuyệt vọng và rơi vào trầm cảm là vì con người vốn là sinh vật xã hội. Chúng ta cần sống trong một nhóm người, một cộng đồng như những con ong cần tổ vậy. Nhưng khi mọi thứ dần được cá nhân hóa, chúng ta nhận thức sai lầm rằng, chính mình có thể làm được mọi thứ và mọi thứ đều nên phải do chính mình tự giải quyết lấy. Và cách tiếp cận cuộc sống này khiến chúng ta cảm thấy tồi tệ.
John, một nhà khoa học cho rằng, cô đơn không phải là sự vắng mặt của những người khác, mà đó là cảm giác bạn không thể chia sẻ bất cứ điều gì quan trọng với bất kỳ ai khác. Điều đó có nghĩa là du xung quanh bạn có nhiều người, thậm chí cả vợ, chồng, gia đình hay bạn bè, nhưng bạn không chia sẻ bất cứ điều gì quan trọng với họ thì bạn vẫn sẽ cô đơn. Để hết cô đơn, bạn cần có ý thức hỗ trợ và bảo vệ lẫn nhau, với ít nhất một người khác, và lý tưởng là với nhiều người”.
Trong xã hội intrernet, chúng ta có thể sử dụng nhưng đừng lạm dụng để rồi nó càng khiến chúng ta mất kết nối với mọi người. Điều chúng ta cần không phải là kết nối ảo, chúng ta cần kết nối thật, một đời sống xã hội phong phú.
Nói tóm lại thì sự cô đơn và thiếu đi những mối quan hệ chân thành là một trong những yếu tố lớn gây ra trầm cảm và lo âu. Mặc dù con người có thể kết nối qua công nghệ, nhưng cảm giác xa cách về mặt tình cảm vẫn tồn tại. Hari cho rằng những kết nối ý nghĩa với gia đình, bạn bè và cộng đồng là yếu tố quan trọng giúp giảm bớt sự cô đơn và cảm giác vô nghĩa.
3. Mất kết nối với những giá trị ý nghĩa
Điều này nghe có vẻ kỳ lạ nhưng để tìm hiểu về vấn đề này, tác giả đã liên hệ với nhà tâm lý học người Mỹ Tim Kasser, ông cho rằng, khi chúng ta theo đuổi những giá trị tạm thời khiến chúng ta cảm thấy tồi tệ, bởi vì khi chạy theo những giá trị tạm thời, nó buộc bạn phải luôn lo lắng xem người khác nghĩ gì về mình, buộc phải so sánh bản thân mình. Đó là một gánh nặng, thay vì được tự do thoải mái làm những gì bạn thích, được sống là chính con người bạn.
Ông nói “bạn phải dứt ra khỏi những môi trường vật chất, nơi cổ súy các giá trị vật chất, bởi vì chúng làm tê liệt cảm giác hài lòng bên trong bạn. Và để khiến điều đó được bền vững, bạn phải “thay thế chúng bằng những hành động sẽ cung cấp những cảm giác hài lòng bên trong, và khuyến khích những mục tiêu nội tại”
Nói tóm lại thì trong xã hội hiện đại, nhiều người thường theo đuổi những giá trị vật chất như tiền bạc, danh vọng và sự thành công bên ngoài. Những giá trị này, theo Hari, thường dẫn đến thất vọng và bất an, bởi chúng không mang lại hạnh phúc lâu dài. Khi tập trung vào các giá trị bên ngoài, con người dễ mất đi những giá trị bên trong, như tình yêu, lòng nhân ái, và sự đóng góp cho xã hội. Và điều này khiến chúng ta dễ rơi vào trầm cảm.
4. Mất kết nối do những sang chấn tuổi thơ
Dù muốn hay không thì những sang chấn tuổi thơ ít nhiều ảnh hưởng đến cuộc sống của bạn ngay lúc này. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, với tất cả các loại trải nghiệm sang chấn đã trải qua khi còn nhỏ, bạn hoàn toàn có khả năng mắc phải trầm cảm khi trưởng thành. Nếu từng trải qua 6 loại sự kiện sang chấn trong thời thơ ấu, khi trưởng thành bạn có khả năng mắc phải trầm cảm nhiều gấp 5 lần so với những người không gặp bất kỳ sự kiện nào. Nếu từng trải qua đến 7 loại sự kiện sang chấn khi con nhỏ, bạn có khả năng cố gắng tự tử khi trưởng thành cao hơn 3.100%.
Tóm lại thì những tổn thương và trải nghiệm tiêu cực từ thời thơ ấu có thể để lại những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tâm lý của con người. Hari lập luận rằng các tổn thương không được giải quyết này có thể dẫn đến trầm cảm và lo âu, vì chúng tác động đến cách con người nhìn nhận bản thân và thế giới xung quanh. Ông nhấn mạnh rằng việc đối diện và chữa lành các vết thương trong quá khứ là một phần quan trọng trong quá trình phục hồi.
5. Mất kết nối với vị trí xã hội và sự tôn trọng
Robert Sapolsky là một giáo sư, ông đã dành trọn cuộc đời mình để quan sát và nghiên cứu hành vi của khỉ đầu chó. Qua các nghiên cứu, ông thấy rằng, những con khỉ đầu chó có địa vị thấp sẽ buộc phải thể hiện rằng chúng biết mình đã bị đánh bại. Chúng có những cử chỉ phục tùng như cúi đầu xuống, trườn bằng bụng để báo hiệu rằng “đừng tấn công tôi nữa. Tội bị hạ gục rồi. Tôi không phải là mối đe dọa cho bạn đâu. Tôi đầu hàng”. Ông phát hiện ra rằng, chúng thường bị căng thẳng nhất trong hai tình huống – khi địa vị của chúng bị đe dọa hoặc khi địa vị của chúng quá thấp.
Còn Richard, một nhà khoa học khác cho rằng, khi bạn sống trong một xã hội có những cách biệt lớn về thu nhập và địa vị, bạn sẽ có cảm giác “một số người dường như cực kỳ quan trọng, còn những người khác dường như chẳng quan trọng chút nào”. Khi khoảng cách địa vị quá lớn, nó tạo ra “cảm giác thất bại mà bạn không thể thoát được”.
Hari nhấn mạnh rằng trầm cảm có thể phát sinh khi con người cảm thấy không đủ tốt hoặc không xứng đáng được yêu thương. Khi cảm thấy thiếu tự tin và tự trọng, con người dễ có xu hướng tự trách móc và nhìn nhận mình một cách tiêu cực. Các yếu tố xã hội, như việc so sánh bản thân với người khác trên mạng xã hội, cũng khiến người ta dễ mất đi cảm giác tự tin và giá trị bản thân. Điều này khiến ta dễ rơi vào trầm cảm.
6. Mất kết nối với thế giới tự nhiên
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, những người chuyển đến các khu vực có nhiều cây xanh cho thấy chứng trầm cảm giảm đi đáng kể, còn những người rời bỏ khu vực nhiều cây cối cho thấy chứng trầm cảm gia tăng đáng kể.
Trong nghiên cứu của mình, Isabel, một nhà sinh học tiến hóa cho biết, những con tinh tinh lùn khi bị một nhóm xã hội của chúng bắt nạt, chúng có những triệu chứng như trầm cảm ở con người, nhưng điều kỳ lạ là trong môi trường hoang dã, có một sự giới hạn về mức độ phát triển của chứng trầm cảm, tuy nhiên, trong các sở thú, chứng trầm cảm của những con tinh tinh lùn trầm trọng hơn. Chúng gãi cho đến khi trầy da chảy máu, hú lên, lắc lư không kiểm soát,…Cô kết luận rằng, khi bị tước đoạt môi trường sống tự nhiên, động vật thường phát triển các triệu chứng trông giống như tuyệt vọng cực độ.
Nói tóm lại thì việc sống trong môi trường đô thị và thiếu tiếp xúc với thiên nhiên cũng là nguyên nhân khiến con người dễ gặp phải trầm cảm và lo âu. Hari cho rằng thiên nhiên có khả năng làm dịu tâm hồn và giảm bớt căng thẳng. Khi con người thiếu đi sự kết nối với thiên nhiên, họ dễ bị căng thẳng và mất cân bằng cảm xúc.
7. Mất kết nối với một tương lai chắc chắn hoặc đầy hứa hẹn
Tác giả nói rằng, khi nói chuyện với nhiều người bị trầm cảm hoặc lo âu nghiêm trọng, anh nhận thấy với họ, tương lai như thể đã tan biến mất. Michael, nhà tâm lý học kết luận rằng, đánh mất tương lai chính là điều đang khiến tỷ lệ tự tử tắng cao. Niềm tin về tương lai là thứ bảo vệ bạn. Điều đó có nghĩa là nếu ngày hôm nay tồi tệ thì bạn có thể nghĩ: đau thật đấy, những sẽ không đau mãi.
Với nhiều người, cảm giác không có tương lai đeo bám khiến họ không có cách nào rủ bỏ được. Có những người có thành tích học tập rất tốt, chắc chắn với một công việc có thu nhập cao, nhưng thực tế lại không như vậy. Chính cái cảm giác nghĩ về tương lai nghèo túng, khó khăn khiến họ rơi vào trầm cảm.
Nói tóm lại thì khi con người mất đi cảm giác hy vọng vào tương lai hoặc không nhìn thấy lối thoát khỏi khó khăn, họ dễ rơi vào trạng thái trầm cảm và lo âu. Sự tuyệt vọng này có thể bắt nguồn từ các vấn đề tài chính, mối quan hệ, hoặc cảm giác bất ổn về an ninh và ổn định. Hari khuyến nghị rằng việc xây dựng những mục tiêu và hy vọng trong tương lai giúp con người duy trì tinh thần tích cực và cảm thấy cuộc sống có ý nghĩa.
8&9: Do sự thay đổi trong não bộ và gene
Các nhà khoa học cho rằng, trầm cảm và lo âu đơn giản vì lượng serotonin trong não sụt giảm. Dù nhiều chứng minh cho thấy trầm cảm xuất phát từ chính lối sống của con người nhưng vẫn không thể không thừa nhận rằng, có một phần thay đổi trong não bộ khiến tình trạng này nghiêm trọng hơn.
Hari nhấn mạnh rằng những nguyên nhân này không nên được nhìn nhận riêng lẻ, mà thường tương tác và tác động lẫn nhau. Việc tìm ra và tái kết nối với những yếu tố này không chỉ là giải pháp chữa lành trầm cảm mà còn giúp con người xây dựng một cuộc sống ý nghĩa và trọn vẹn hơn.
Cải thiện tình trạng trầm cảm
Trong phần cuối của cuốn sách này, Johann Hari trình bày bảy giải pháp nhằm tái kết nối con người với các yếu tố quan trọng trong cuộc sống – những yếu tố mà Hari cho rằng là cách khắc phục hiệu quả tình trạng trầm cảm và lo âu. Hari nhấn mạnh rằng trầm cảm không chỉ là vấn đề hóa học trong não, mà phần lớn liên quan đến những “kết nối bị mất” trong đời sống hiện đại, và chính những giải pháp này sẽ giúp mọi người tìm lại sự kết nối đã mất.
1. Tái kết nối với người khác
Giải pháp đầu tiên mà Hari đưa ra là việc tái kết nối với những người xung quanh. Ông nhấn mạnh rằng con người là những sinh vật xã hội, và cảm giác cô đơn, cách biệt xã hội là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra trầm cảm. Hari cho rằng việc thiết lập và duy trì các mối quan hệ chân thành có thể làm giảm đáng kể cảm giác cô đơn, bất an, và lo âu. Ông dẫn chứng các nghiên cứu cho thấy những người có mối quan hệ xã hội tốt, dù là với gia đình, bạn bè hay cộng đồng, đều có sức khỏe tâm lý tốt hơn và ít gặp vấn đề về trầm cảm.
2. Tái kết nối với thiên nhiên
Theo Hari, việc tiếp xúc với thiên nhiên cũng mang lại lợi ích tâm lý đáng kể. Trong thế giới hiện đại, nhiều người sống trong môi trường đô thị ngột ngạt, ít tiếp xúc với không gian xanh. Hari cho rằng việc quay về với thiên nhiên, thả mình vào không gian mở, cây cối, và không khí trong lành giúp làm dịu tinh thần, mang lại cảm giác an lành. Ông đưa ra các ví dụ về việc đi bộ đường dài, tham gia các hoạt động ngoài trời, hay đơn giản là dành thời gian ngắm nhìn thiên nhiên đều giúp làm giảm mức độ lo âu và cải thiện sức khỏe tinh thần.
3. Tái kết nối với công việc có ý nghĩa
Một trong những nguyên nhân lớn của trầm cảm, theo Hari, là việc làm những công việc không có ý nghĩa. Khi con người cảm thấy công việc của mình không mang lại giá trị cho cuộc sống, họ dễ rơi vào trạng thái chán nản, mất động lực. Hari nhấn mạnh rằng, để khắc phục điều này, mọi người cần tìm đến những công việc có ý nghĩa và mang lại cảm giác hoàn thành. Ông ủng hộ ý tưởng về một môi trường làm việc tự do, nơi con người có thể sáng tạo và cống hiến, thay vì bị gò bó trong những công việc lặp đi lặp lại và không thỏa mãn.
4. Tái kết nối với những giá trị đúng đắn
Hari lập luận rằng xã hội ngày nay thường xuyên đề cao những giá trị vật chất, như tiền bạc và danh vọng, dẫn đến những kỳ vọng không thực tế và áp lực lớn. Ông cho rằng sự theo đuổi không ngừng của cải và thành công có thể đẩy con người vào trạng thái trầm cảm và lo âu. Để chống lại điều này, Hari khuyến nghị mọi người tìm đến những giá trị đích thực, như lòng nhân ái, tình yêu thương, và ý nghĩa của sự đóng góp cho cộng đồng. Khi tập trung vào những giá trị này, con người sẽ tìm thấy niềm vui và sự hài lòng sâu sắc hơn trong cuộc sống.
5. Tái kết nối với quá khứ và chữa lành các tổn thương
Theo Hari, nhiều người trải qua trầm cảm và lo âu là do các tổn thương tâm lý từ quá khứ chưa được chữa lành. Ông cho rằng việc đối diện và chữa lành những vết thương tâm lý là một bước quan trọng để giải quyết trầm cảm. Hari nhấn mạnh vai trò của liệu pháp tâm lý và sự hỗ trợ từ người thân để giúp người bệnh vượt qua các nỗi đau trong quá khứ. Quá trình này không chỉ là việc thừa nhận các tổn thương mà còn là một hành trình tìm lại giá trị bản thân, từ đó giúp người bệnh lấy lại lòng tin và hy vọng vào cuộc sống.
6. Tái kết nối với một tương lai đáng hy vọng
Hari cho rằng việc thiếu đi một tầm nhìn rõ ràng về tương lai là một yếu tố gây ra trầm cảm và lo âu. Khi con người cảm thấy tương lai không có gì hứa hẹn, họ dễ rơi vào trạng thái tuyệt vọng. Để tái kết nối với một tương lai đáng hy vọng, Hari khuyến nghị người bệnh xây dựng những mục tiêu nhỏ, khả thi và có ý nghĩa. Việc thiết lập những kế hoạch rõ ràng và tiến từng bước một giúp người bệnh cảm thấy mình có khả năng kiểm soát cuộc sống, từ đó tạo ra cảm giác hạnh phúc và hài lòng.
7. Tái kết nối nhờ niềm vui của sự đồng cảm và vượt qua tính vị kỷ
Trong một cuộc gặp mặt với người bạn cũ, anh khám phá ra rằng, con người luôn cảm thấy tức giận và đố kị. Chính vì điều này khiến con người luôn phải cạnh tranh và so sánh, chúng ta cảm thấy mệt mỏi vì điều đó và dễ rơi vào trầm cảm.
Trong xã hội hiện đại, nhiều người có xu hướng tập trung vào lợi ích cá nhân và thành công của bản thân, dẫn đến tính vị kỷ ngày càng trở nên phổ biến. Tính vị kỷ không chỉ làm giảm đi lòng trắc ẩn và quan tâm đến người khác, mà còn tạo ra sự cô lập về mặt tinh thần. Hari cho rằng khi chỉ quan tâm đến bản thân, con người dễ cảm thấy cuộc sống thiếu ý nghĩa và dễ rơi vào trầm cảm khi các kỳ vọng không được đáp ứng. Những người sống quá vị kỷ có thể rơi vào vòng lặp tự chỉ trích và áp lực không ngừng, và điều này có thể dẫn đến sự suy giảm sức khỏe tâm lý.
Hari lập luận rằng trầm cảm và lo âu thường phát sinh từ cảm giác cô đơn, tách biệt, và tập trung quá mức vào bản thân mình. Khi con người dành quá nhiều thời gian suy nghĩ về các vấn đề cá nhân, lo lắng về những điều tiêu cực trong cuộc sống, họ dễ dàng rơi vào trạng thái tự cô lập, khiến tâm lý trở nên tồi tệ hơn. Sự đồng cảm, ngược lại, thúc đẩy con người hướng ra ngoài, kết nối với người khác và mở lòng trước những trải nghiệm khác biệt. Khi biết đặt mình vào hoàn cảnh của người khác, chúng ta không chỉ giảm bớt tính vị kỷ mà còn cảm thấy an ủi và được chia sẻ hơn.
Cuối cùng, Hari nhấn mạnh tầm quan trọng của sự gắn kết và hỗ trợ từ cộng đồng. Ông cho rằng cảm giác trầm cảm thường xuất hiện khi con người cảm thấy mình bị cô lập và không nhận được sự giúp đỡ. Tái kết nối với cộng đồng không chỉ giúp người bệnh tìm thấy sự hỗ trợ mà còn tạo ra cảm giác thuộc về và ý nghĩa. Hari khuyến khích mọi người tham gia vào các nhóm hỗ trợ, câu lạc bộ, hoặc hoạt động tình nguyện để xây dựng sự gắn kết với cộng đồng xung quanh. Các hoạt động này không chỉ là cách để giải quyết trầm cảm mà còn giúp mọi người cảm thấy cuộc sống của mình có giá trị và ý nghĩa hơn.
Theo Hari, một cách hiệu quả để chống lại tính vị kỷ là trau dồi sự đồng cảm. Đồng cảm giúp chúng ta mở lòng, nhìn nhận những khó khăn và thách thức của người khác, từ đó giảm bớt sự tập trung vào những vấn đề của chính mình. Khi bắt đầu hiểu và cảm thông với người khác, con người thường nhận thấy rằng mình không đơn độc trong những khó khăn. Hơn nữa, sự đồng cảm còn tạo ra một môi trường mà mọi người hỗ trợ lẫn nhau, giúp giảm bớt cảm giác cô lập. Hari chỉ ra rằng lòng đồng cảm có thể giúp người bệnh thoát khỏi những suy nghĩ tiêu cực bằng cách tham gia vào những mối quan hệ có ý nghĩa, từ đó dần cải thiện trạng thái tinh thần.
Qua bảy giải pháp này, Johann Hari không chỉ cung cấp một phương pháp tiếp cận toàn diện cho việc điều trị trầm cảm và lo âu, mà còn giúp con người nhìn nhận lại các mối quan hệ và giá trị trong cuộc sống. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc, Hari khuyến khích mọi người tìm đến những kết nối đã mất và xây dựng lại chúng để đạt được sự cân bằng tinh thần. Cuốn sách mất kết nối truyền tải một thông điệp tích cực và nhân văn, rằng sự chữa lành thực sự không chỉ đến từ những giải pháp y học mà còn từ việc con người tái kết nối với chính mình, với xã hội, và với thiên nhiên.
Chúng ta đang sống trong một xã hội mà chưa bao giờ số người trầm cảm lại nhiều đến thế. Với một người chưa bao giờ nghĩ mình có thể trầm cảm lại rơi vào trầm cảm như mình thì cảm giác lúc đó thật kinh khủng. Lúc đó mình nghĩ, niềm vui trước đây đâu rồi, tại sao mình lại như thế này, tại sao nở một nụ cười lại khó đến thế, cuộc đời sao mà chán ghét đến vậy, mình ghét tất cả mọi người, tất cả mọi thứ.
Trầm cảm là một vòng lẩn quẩn, bởi khi rơi vào trầm cảm, bạn xa lánh mọi người, bạn trở nên khó gần, khi đó, người khác lại xa lánh bạn. cứ như thế nỗi cô đơn trong bạn càng lớn. Càng cô đơn, bạn càng đẩy cơn trầm cảm của mình thêm tồi tệ. Chỉ khi nào bạn chấp nhận rằng bạn đang bị trầm cảm, và xác định được nguyên nhân khiến bạn rơi vào trầm cảm, bạn mới có được những bước xoay chuyển tích cực.
Cuốn sách mất kết nối của Johann Hari là một cuốn sách đến thật đúng lúc khi nó cho mình biết rằng, chính lối sống dẫn đến sự mất kết nối khiến mình rơi vào trầm cảm. Chính bản thân Hari cũng từng đấu tranh với trầm cảm và nhận thấy các phương pháp điều trị truyền thống, chủ yếu là thuốc chống trầm cảm, chỉ mang lại sự nhẹ nhõm tạm thời. Mặc dù anh không hoàn toàn phủ nhận thuốc chống trầm cảm, nhưng Hari nhấn mạnh rằng chúng nên được coi là phương án cuối cùng chứ không phải giải pháp chính. Hari đưa ra những bằng chứng thuyết phục cho thấy lợi ích của thuốc chống trầm cảm thường bị phóng đại và rằng bản thân các loại thuốc này có thể gây ra các tác dụng phụ lâu dài. Thay vào đó, anh cho rằng, sự kết nối với mọi người, với xã hội, với thiên nhiên, với những công việc và giá trị ý nghĩa, với tương lai chắc chắn, sống với sự đồng cảm mới giúp chúng ta thoát khỏi trầm cảm và xây dựng một cuộc sống tích cực lâu dài.
Điều làm cho Cuốn sách mất kết nối trở nên ấn tượng là anh đã dựa vào một loạt các nghiên cứu khoa học phong phú, và bổ sung vào đó những ví dụ đời thường giúp làm nổi bật thông điệp của cuốn sách. Cách tiếp cận kép này cho phép độc giả nhìn thấy chính mình trong những nhân vật mà Hari khắc họa, khiến các lập luận của anh có sức ảnh hưởng mạnh mẽ trên phương diện cá nhân. Phong cách viết của Hari dễ hiểu, cuốn hút và sâu sắc, biến cuốn sách thành một tác phẩm vừa cung cấp kiến thức vừa gợi cảm xúc.
Tóm lại, cuốn sách mất kết nối là một cuộc khám phá đầy cảm thông và sâu sắc về trầm cảm, thách thức những giả định lâu đời về sức khỏe tâm lý. Nghiên cứu tỉ mỉ của Johann Hari, kết hợp với những hiểu biết cá nhân và lối kể chuyện cuốn hút
Sẽ thật khó khăn để chấp nhận những lời động viên như “hãy vui lên đi”, hãy tích cực nào. Bởi với người trầm cảm, họ chỉ muốn được yên, thậm chí họ cố níu giữ nỗi buồn ở lại. Nhưng mình mong là nếu có rơi vào trầm cảm, dù không chấp nhận bất cứ lời động viên nào thì bạn cũng sẽ giữ cho mình chút hy vọng.
“Cuộc sống có thể khó khăn, nhưng đừng quên rằng luôn có hy vọng, ngay cả trong những ngày tối tăm nhất.”
“Trầm cảm là một cuộc chiến, và bạn là người chiến đấu. Dù chỉ bước một bước nhỏ mỗi ngày, bạn vẫn đang tiến lên.”
Mình nghĩ là cuộc đời luôn có những biến cố và những điều bất như ý xảy ra, đôi khi nó khiến ta trở nên mất phương hướng, cảm thấy lạc lõng, rơi vào trầm cảm, nhưng hãy cứ tin tưởng vào một tương lai tốt đẹp hơn, chắc chắn mọi việc sẽ ổn và chúng ta sẽ lại tìm thấy niềm vui trong cuộc sống.
Chúc bạn luôn tìm thấy những niềm vui nhỏ trong cuộc sống và sống thật hạnh phúc nhé.


