Bạn đang gặp khó khăn trong việc nuôi dạy con cái, và bạn đang cần tìm một quyển sách có thể mang lại cho bạn những gợi ý mới tốt hơn. Thì đây chính xác là quyển sách sẽ giúp bạn thoát khỏi bế tắc khi nuôi dạy con.
Bạn biết không, mình cũng từng gặp rất nhiều khó khăn trong việc làm chủ cảm xúc nóng giận của mình trước những hành vi của con. Và một thời gian mình lay hoay tìm cách giúp mình thoát khỏi cảm giác bế tắc này. Mình đã tìm đến nhiều biện pháp để đưa ra rất nhiều qui tắc, nhiều biện pháp để kỉ luật con, để con học tập có kế hoạch hơn,…những điều này cũng có hiệu quả trong một thời gian, nhưng về sau thì nó lại khiến mình và con càng mệt mỏi, vì khi con không hoàn thành hoặc thi hành đúng những gì đã qui định thì mình cảm thấy khó chịu hơn.
Vì thế mà mình luôn đặt cho mình câu hỏi rằng: “Liệu có điều gì chưa đúng ở đây? Liệu mình có thể làm gì tốt hơn để không phải nổi cáu với con không?” Và cuối cùng tôi đã tìm thấy câu trả lời, câu trả lời ấy không quá xa lạ, đó chính là tình yêu thương vô điều kiện.
Bạn biết không, mình đã từng hoài nghi về tình yêu vô điều kiện cho đến khi mọi cách nuôi dạy con của minh đều thất bại khi không có tình yêu vô điều kiện.
Trong tác phẩm Làm cha mẹ tích cực của Rebecca Eanes, mình tìm thấy sự đồng điệu và những bài học vô cùng ý nghĩa cho tất cả những ai đang tìm kiếm một phương cách nuôi dạy con, để giúp bản thân thoát khỏi cảnh “nổi điên” với con mỗi khi dạy con và con thì cũng sẽ gắn kết với cha mẹ hơn.
Nội dung bài viết
- 1 Học cách làm cha mẹ tích cực thay vì nuôi dạy con
- 2 Làm cha mẹ tích cực lấy kết nối làm gốc rễ
- 3 Làm cha mẹ tích cực, hãy cải thiện bản thân
- 4 Làm cha mẹ tích cực, hãy xây dựng một gia đình gắn kết và yêu thương nhau
- 5 Làm cha mẹ tích cực, hãy xây dựng văn hóa gia đình
- 6 Làm cha mẹ tích cực, hãy giao tiếp tích cực
- 7 Làm cha mẹ tích cực, hãy tin tưởng
- 8 Làm cha mẹ tích cực, hãy thay hình phạt bằng giải pháp
- 9 KHÓA HỌC ĐỒNG HÀNH CÙNG CON TỰ TIN
Học cách làm cha mẹ tích cực thay vì nuôi dạy con
Trong khi nhiều chuyên gia và ba mẹ đang áp dụng phương pháp nuôi dạy con nhằm giáo dục hành vi của con với những căng thẳng không đáng có, khiến mối quan hệ giữa Ba mẹ và con cái trở nên xa cách hơn thì việc trở thành cha mẹ tích cực lại mang đến một mối quan hệ gắn kết và việc nuôi dạy con trở nên dễ dàng hơn. Rebecca Eanes là người sáng lập cộng đồng Positive Parenting: Toddlers and Beyond với hơn một triệu thành viên đã chia sẻ phương pháp này trong tác phẩm Làm Cha mẹ tích cực của cô ấy.
Qua tác phẩm này, cô ấy mong muốn Cha mẹ hãy xây dựng một gia đình gắn bó với tình yêu thương vô điều kiện dành cho các con, đó mới chính là cách giúp một đứa trẻ trưởng thành và hạnh phúc thật sự. Và qua đó bạn cũng sẽ học được cách thay đổi bản thân, sống yêu thương và trọn vẹn hơn.
Khi chúng ta học cách nuôi dạy con, và chúng ta sẽ luôn nghĩ đến việc thay đổi con, nhưng khi học cách làm cha mẹ, chúng ta sẽ chỉ nghĩ đến cách thay đổi bản thân mình. Vì thế mà việc học cách làm cha mẹ quan trọng hơn học cách nuôi dạy con. Và làm cha mẹ tích cực là lấy sự kết nối làm gốc rễ.
“Bạn cứ yên tâm, chưa có ai trở nên hư hỏng vì được quan tâm chăm sóc quá nhiều.”_Rebecca Eanes
Làm cha mẹ tích cực lấy kết nối làm gốc rễ
Có bao giờ bạn cảm thấy hoang mang vì những gì mình đang làm với con hay về những gì người khác khuyên nhủ bạn hay không? Mình thì đã từng như thế. Khi đó, mình đã rơi vào một cái bẫy. Khi bị mắc kẹt trong những kì vọng của xã hội, mình thường bỏ qua tiếng nói của nội tâm. Thay vì làm theo những gì trái tim mách bảo, mình lại cố gắng ép mình thực hiện những gì người khác khuyên bảo hay xã hội cho là đúng đắn.
Ví dụ như trẻ con mà trả lời lại với người lớn là hỗn láo hay trẻ con không nên tức giận với người lớn…Bên cạnh đó, mình còn bị những nỗi sợ chi phối, mình sợ con lớn lên sẽ hư hỏng nếu chúng cứ có những hành vi không đứng đắn; mình sợ nếu con không nghe mình, con sẽ làm sai và gánh hậu quả tồi tệ,…Vì thế mà mình khi sợ hãi, mình càng dùng nhiều quyền lực để kiểm soát con hơn, nhưng khi mình càng sử dụng quyền lực thì con càng hành xử tệ hơn và kết quả là mình càng khó chịu với con.
Vấn đề ở đây là con cái chúng ta cũng chỉ là con người, chúng cũng có những cảm xúc tiêu cực, có những ý kiến của mình, chỉ là chúng chưa học được cách phải hành xử sao cho đúng đắn. Làm cha mẹ tích cực là xây dựng và củng cố mối quan hệ với con, để qua đó, chúng ta đặt ra các giới hạn, đồng hành, hướng dẫn con hành xử đúng đắn, trao ban tình yêu vô điều kiện và giúp con sống trưởng thành.
Làm cha mẹ tích cực là lấy sự kết nối làm gốc rễ. Làm cha mẹ tích cực không phải là làm cha mẹ dễ dãi. Cha mẹ dễ dãi không đặt ra các giới hạn và yêu cầu trẻ tuân theo nhưng làm cha mẹ tích cực thì có.
Làm cha mẹ tích cực, hãy cải thiện bản thân
Khi nhiều Cha mẹ đang theo đuổi một phương pháp nuôi dạy con nào đó và điều đó khiến họ trở nên căng thẳng nhiều hơn khi phải đối đầu và kiểm soát con thì tôi nhận thấy rằng chúng ta cần đổi lại cách chúng ta đang tiếp cận. Bởi vì chúng ta đang tiếp cận theo hướng “nuôi dạy con” nên chúng vô tình hướng mọi hành động của mình vào con, và điều đó khiến sự việc trở nên khó khăn, bởi trong cả đời này, chúng ta chỉ có thể thay đổi một người đó chính là ta, chúng ta không thể thay đổi người khác.
Và cách tiếp cận mới mà tôi đã áp dụng chính là “làm cha mẹ”, thay vì là “nuôi dạy con”, và làm cha mẹ tích cực là cách tôi hướng đến trong cách làm cha mẹ của mình. Làm cha mẹ tích cực là cách tôi học cách trở thành một người mẹ với tâm thế tích cực, tích cực về bản thân, tích cực về con cái và tích cực về mọi thứ xảy đến, kể cả những điều tiêu cực. Suy nghĩ tích cực là điều đầu tiên tôi thực hành để bắt đầu hành trình hoàn thiện bản thân mình.
Hoàn thiện bản thân là điều duy nhất mình có thể làm ngay tại thời điểm mà tôi đã quá bế tắc. Khi mà mọi biện pháp kỉ luật, hình phạt, kể cả đánh đòn con cũng không mang lại hiệu quả. Hoàn thiện bản thân là một hành trình. Và nếu bạn đã từng thực hành việc cải thiện bản thân, có thể bạn sẽ nhận được kết quả tốt, nhưng rồi sau đó bạn lại cảm thấy đâu vào đấy. Mình cũng đã từng như vậy.
Nhưng sau tất cả, mình chỉ nói rằng, giờ đây, mình cảm thấy mình có thể làm chủ được tình hình. Bởi mình biết là mình và bạn đều là con người, chúng ta không hoàn hảo, sẽ có lúc chúng ta thành công, sẽ có lúc thất bại, nhưng sau mỗi lần thất bại đó chúng ta học được bài học gì và cải thiện bản thân ở những lần sau ra sao.
Làm cha mẹ tích cực, hãy xây dựng một gia đình gắn kết và yêu thương nhau
Mối quan hệ vợ chồng là mối quan hệ được kết hợp bởi hai con người khác nhau, cơ bản đã khác về giới tính, văn hóa gia đình. Hai người vốn đã khác nhau trong cách được nuôi dạy, nay tạo nên một gia đình mới, phải nuôi dạy những đứa trẻ, thì không thể không có những xung đột.
Bên cạnh đó thì trong mỗi người đều có những niềm tin khác nhau về cách nuôi dạy con nhưng thường thì vợ chồng thường ít khi chia sẻ với nhau về điều này trước khi có con, vì thế mà càng có nhiều khó khăn trong sự thống nhất giữa hai vợ chồng trong cách nuôi dạy con. Nuôi dạy con trẻ cũng là một trong những nguyên nhân khiến vợ chồng có nhiều cuộc cãi vã hơn trước, nếu không biết cách chia sẻ, cảm thông và thống nhất với nhau, Cha mẹ có thể trở thành nạn nhân trong hành trình này.
Việc xây dựng một gia đình gắn kết, yêu thương là điều bạn phải làm nếu muốn con cái trưởng thành và hạnh phúc. Giống như câu nói của TS John Media trong tác phẩm Não bộ trẻ đã trả lời một phụ huynh trong buổi hội thảo của ông ấy rằng: “Muốn con vào được Harvard thì hãy về mà thương lấy vợ anh”.
Để xây dựng một gia đình gắn kết yêu thương, trước hết bạn cần phải biết rằng chúng ta là những con người khác nhau, mỗi người thường sở hữu một khuynh hướng tính khí khác nhau, được nuôi dạy trong những môi trường khác nhau, vì thế mà niềm tin, giá trị và hành vi của chúng ta cũng khác nhau. Có thể lúc mới quen bạn chưa nhận thấy, nhưng khi về sống chung với nhau bạn đã nhìn ra sự khác biệt, mà đôi khi nó quá lớn và ngỡ ngàng đối với bạn.
Nhưng điều quan trọng không phải là than vãn và chối bỏ mà hãy chủ động để dung hòa những khác biệt ấy của nhau. Tôi chắc chắn rằng khi đến với nhau, bạn đã từng yêu mến một điều nào đó đặc biệt ở anh ấy/cô ấy, vậy thì hãy cứ tiếp tục nhìn vào điều tốt đẹp ấy mà gắn bó với nhau.
Hãy nhớ đơn giản rằng: Khi bạn tập trung vào điều gì, điều đó sẽ mở rộng. Thay vì tập trung vào những điểm chưa tốt, thiếu sót, phiền phức ở chồng/vợ mình, bạn hãy tập trung vào những điều tốt đẹp nơi người ấy, và rồi bạn sẽ nhìn thấy nhiều điều tốt đẹp nơi người ấy.
Làm cha mẹ tích cực, hãy xây dựng văn hóa gia đình
Bạn biết không, các nghiên cứu chỉ ra rằng so với phong cách nuôi dạy con thì văn hóa gia đình có thể đóng vai trò quan trọng hơn trong việc định hình con người của trẻ. Những gia đình hạnh phúc luôn chú tâm tạo ra văn hóa gia đình tích cực. Những đứa trẻ sống trong những gia đình có văn hóa gia đình thống nhất không phải chịu sự lộn xộn trong cách hành xử và khó khăn trong việc làm chủ những hành động của mình.
Rebecca Eanes có chia sẻ: “Xây dựng văn hóa gia đình “Văn hóa gia đình là trải nghiệm gia đình mà bạn tạo ra”
Làm cha mẹ tích cực, hãy giao tiếp tích cực
Phần lớn chúng ta giao tiếp với nhau theo cách mà chúng ta đã giao tiếp trong gia đình trước đây của mình. Trong khi đó các gia đình có Cha mẹ thuộc thế hệ trước thường giao tiếp theo hướng tiêu cực và kiểm soát con, vì thế mà khi không ý thức được cách mình đang giao tiếp với con sẽ khiến bạn rơi vào vòng lẩn quẩn giống như chính bạn.
Cách ta giao tiếp với con biểu hiện cái nhìn của chúng ta về con, và cách chúng ta giao tiếp với con quyết định cách con phản hồi với ta. Vì thế mà nếu ta muốn thay đổi cách con phản hồi với ta, ta cần thay đổi cách giao tiếp với con. Các con sẽ giao tiếp với Cha mẹ bằng chính giọng điệu Cha mẹ giao tiếp với con.
Giao tiếp ở đây không chỉ là ngôn từ mà chúng ta nói ra mà còn là cách chúng ta nói ra ngôn từ ấy, giọng điệu, ánh mắt, ngôn ngữ phi cơ thể và cả những gì chúng ta viết ra nữa (hình thức mà trẻ tuổi teen bắt đầu sử dụng mạng xã hội để giao tiếp với Cha mẹ mình).
Theo đó thì la, hét là một trong những hình thức giao tiếp mà nhiều Cha mẹ sử dụng. Họ cho rằng khi không la, hét trẻ sẽ không phản hồi, lắng nghe những gì họ nói. Nhưng sự thật là khi càng la, hét, giọng điệu khắc nghiệt để khiến trẻ lắng nghe thì bạn càng phải làm điều này nhiều hơn, bởi con trẻ sẽ học được rằng, con không thực sự không cần phải hành động nếu Cha mẹ chưa “nổi điên”.
Và nếu bạn quan sát cách trẻ giao tiếp với anh chị em, bạn bè mình thì bạn sẽ thấy giọng điệu con giao tiếp giống hệt bạn. La hét, mắng chửi, dọa nạt sẽ kích hoạt não dưới (não bò sát) và trẻ có xu hướng rơi vào trạng thái căng thẳng và phòng vệ, khi đó trẻ sẽ khó có thể sử dụng não trên (lý trí) để lắng nghe và giải quyết vấn đề.
Làm cha mẹ tích cực, hãy tin tưởng
Trẻ nhỏ đang trên hành trình hoàn thiện bản thân mình nên thường phạm sai lầm. Những sai lầm nối tiếp này sẽ khiến Cha mẹ chúng ta cảm thấy thiếu tin tưởng ở con, ngay cả khi con khẳng định là con có thể làm được. Hoặc vì sợ hãi mà con có hành vi nói dối, che đậy, khi Cha mẹ phát hiện, trẻ đã đánh mất lòng tin ở ta.
Khi chúng ta không có sự tin tưởng ở trẻ, ta sẽ khó lòng giao tiếp với trẻ cách chân thật và trao quyền cho con. Còn trẻ thì khi không được tin tưởng, trẻ sẽ không còn tin tưởng vào bản thân mình, hạ thấp giá trị của bản thân, ngại tham gia các thử thách.
Còn về phía Cha mẹ chúng ta, chúng ta nhiều lần thất hứa với con, hoặc có những hành vi không đúng với những gì chúng ta đã nói, chúng ta đánh mất lòng tin ở con. Mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái cần được xây dựng trên nền tảng của lòng tin. Chỉ có khi tin tưởng nhau, chúng ta mới mở lòng và lắng nghe nhau.
Với mình, xây dựng lòng tin gồm ta tin trẻ và trẻ tin ta. Khi ta tin trẻ, trẻ cảm thấy an toàn, trẻ sẽ sẵn sàng học hỏi, bởi khi trẻ cảm thấy tốt hơn, trẻ sẽ làm tốt hơn. Khi trẻ tin ta, trẻ sẽ mở lòng để chia sẻ và sẵn sàng lắng nghe những điều ta nói.
“Bạn tin con là một người tốt, con cũng sẽ tin mình là một người tốt”
Làm cha mẹ tích cực, hãy thay hình phạt bằng giải pháp
Chúng ta dạy con theo cách chúng ta được nuôi dạy, vì thế mà không khỏi ngạc nhiên khi chúng ta đã quen với việc dạy dỗ trẻ em thông qua sự đau đớn. Một cái tét mông. Một cái khẽ vào tay. Những từ ngữ nặng nề. Chúng ta được dạy rằng, dạy trẻ thì nên như vậy vì chúng sẽ sợ đau mà không tái phạm, hoặc trẻ sẽ hư và thành thói quen xấu nếu không bị đe dọa trừng phạt, và khi chúng ta áp dụng, nó cũng mang lại hiệu quả thật sự. Nhưng sau đó thì sao?
Sau đó thì bạn liên tục phải tăng cường độ và tần suất sử dụng hình phạt chăng? hay bạn phải đối mặt với tính hung hăng và giải quyết vấn đề bằng bạo lực với kẻ khác từ con? hay bạn cảm thấy đau đớn vì giờ đây con bạn không còn tha thiết nhìn đến bạn nữa?
Sở dĩ sử dụng hình phạt mang lại hiệu quả nhanh vì theo lẽ tự nhiên, con người đều cố gắng tránh đau đớn, vì vậy đứa trẻ có thể vâng lời chỉ vì sợ bị cha mẹ làm tổn thương. Nhưng đổi lại, trẻ sẽ không học được cách đối phó và giải quyết vấn đề trong tình huống này. Vì thế mà khi gặp lại những tình huống tương tự, trẻ sẽ có thể tiếp tục mắc lỗi. Và vì đã từng mắc lỗi và bị phạt mà con vẫn mắc lại thì chắc chắn hình phạt sẽ tăng lên. Cứ thế nó là một vòng lẩn quẩn.
Hãy thay thế hình phạt bằng giải pháp. Hình phạt được hiểu là cách chúng ta gây đau đớn, khổ sở cho trẻ. Và kỳ vọng đằng sau hình phạt là nỗi đau trẻ phải chịu đủ để khiến trẻ suy nghĩ kĩ trước khi lặp lại hành động cụ thể nào đó. Trong khi đó, kỷ luật giúp trẻ giải quyết một vấn đề, thay vì khiến trẻ chịu đựng đau khổ vì một vấn đề. Hãy dạy trẻ tìm kiếm giải pháp thay vì trừng phạt. Trẻ cần học cách sửa chữa lỗi lầm của mình, chứ không phải trả giá cho những lỗi lầm đó.
Thay thế hình phạt bằng giải pháp
1. Tìm lý do đằng sau hành vi đó
Hành vi là cách thức trẻ giao tiếp, hành vi là dấu hiệu cho thấy trạng thái bên trong của trẻ. Chúng ta thường hành động dựa trên cảm xúc bên trong, vì vậy mà những đứa trẻ có hành động không tốt có thể đang cảm thấy không ổn trong người. Có thể là do con đói bụng, mệt mỏi, hoặc một vấn đề sâu sắc hơn như mối quan hệ với bạn bè hay bị mất kết nối với ai đó,… Hãy hỏi: “Hành vi này của con muốn nói với mình điều gì?”
2. Cha mẹ hãy làm gương, làm chủ bản thân trước
Cha mẹ mất kiểm soát sẽ không thể kiểm soát một đứa trẻ mất kiểm soát. Bạn có thể kiểm soát bản thân bằng một câu nói: “Cha/mẹ cần một vài phút cho bản thân và sau đó Cha/mẹ sẽ nói chuyện với con.”
3. Kết nối bằng cách thể hiện sự thấu hiểu và đồng cảm
Hãy cho trẻ biết là bạn hiểu được những gì trẻ đang trải qua, bạn cũng có thể cho trẻ biết là bạn cũng đã từng có cảm xúc và hành vi như thế. Bạn cũng hãy thể hiện cho trẻ biết là bạn thấu hiểu và chấp nhận cảm xúc của trẻ nhưng bạn không chấp nhận hành vi của trẻ, và trẻ cần khắc phục hậu quả của mình.
4. Tìm kiếm giải pháp cho vấn đề
Khi trẻ đã bình tĩnh thông qua sự kết nối của bạn, hãy đặt câu hỏi để trẻ tự đề xuất giải pháp. Trường hợp trẻ không muốn, không thể đưa ra giải pháp, bạn có thể đưa ra giải pháp của bạn và cho trẻ lựa chọn.
5. Khôi phục và tái kết nối
Mục tiêu của giai đoạn khôi phục này là để khôi phục lại cảm nhận của trẻ về giá trị bản thân. Để trẻ hiểu rằng Cha mẹ luôn tin tưởng trẻ là một người tốt, đôi khi trẻ có phạm sai lầm. “Sự tái kết nối diễn ra thông qua việc chúng ta bỏ lại sự việc trong quá khứ ở nơi nó thuộc về và tiến về phía trước với tinh thần lạc quan vui vẻ”
Sử dụng Time in thay vì Time out. Trọng tâm của time in là tập trung vào kết nối trước và sau đó mới là dạy trẻ. Để sử dụng phương pháp time in hãy cho con ngồi vào lòng bạn hoặc đưa trẻ đến “khu vực tĩnh tâm” trong nhà. Đó có thể là phòng đọc sách, phòng có đồ chơi. Nguyên tắc: chỉ dạy dỗ trẻ khi bộ não trẻ đã bình tĩnh.
Chưa bao giờ việc nuôi dạy một đứa trẻ lại trở nên nhẹ nhàng khi bạn thật sự hiểu rằng, trẻ nhỏ vẫn chỉ là trẻ nhỏ, các con chưa biết điều nào đúng điều nào sai, chưa biết phải làm thế nào để tốt nhất, nhưng trẻ lại có thể trở nên tốt đẹp chỉ nhờ tình yêu thương đúng cách và sự gắn kết trong gia đình.
Mong rằng những chia sẻ của Thúy đã giúp cho Ba mẹ có thêm gợi ý để nuôi dạy con tốt hơn mà bản thân lại không phải nổi cáu, khiển trách hay sử dụng đòn roi với con.
Một đứa trẻ tự tin sẽ luôn hạnh phúc với những lựa chọn của mình, mạnh mẽ đương đầu với những khó khăn và kiên trì trước những thách thức của cuộc sống.
KHÓA HỌC ĐỒNG HÀNH CÙNG CON TỰ TIN
1. Kết nối với Bố Mẹ để cảm thấy được yêu thương và hiểu về giá trị của bản thân
2. Thấu hiểu về tính khí, cảm xúc và những sự khác biệt của bản thân để yêu thương chính mình
3. Hình thành thói quen tích cực đọc sách, nhảy dây để sống tích cực hơn
4. Sống thật và phù hợp với tính khí, giá trị của mình
5. Ý thức về trách nhiệm của bản thân để sống trưởng thành
Tất cả sẽ giúp con tự tin sống và thể hiện bản thân mình.
