Bạn đang làm Cha mẹ? và bạn gặp phải rất nhiều khó khăn khi nuôi dạy con?
Dù bạn đã áp dụng rất nhiều phương pháp nuôi dạy con từ chuyên gia, nhưng con bạn vẫn ương bướng, nói dối, đánh nhau, lười học,…vì thế mà bạn đang nghi ngờ chính mình và phương pháp mình đang áp dụng với con?
Tôi có một tin vui dành cho bạn là từ bây giờ, bạn không cần phải học theo một phương pháp nuôi dạy con nào nữa, bạn chỉ cần sống tích cực _Nếu đã làm cha mẹ, hãy làm cha mẹ tích cực.
Bạn biết không, trong khi nhiều chuyên gia và bố mẹ đang áp dụng phương pháp nuôi dạy con nhằm giáo dục hành vi của con với những căng thẳng không đáng có, khiến mối quan hệ giữa Bố mẹ và con cái trở nên xa cách hơn thì việc trở thành cha mẹ tích cực lại mang đến một mối quan hệ gắn kết và việc nuôi dạy con trở nên dễ dàng hơn.
Rebecca Eanes là người sáng lập cộng đồng Positive Parenting: Toddlers and Beyond với hơn một triệu thành viên đã chia sẻ phương pháp này trong tác phẩm Làm Cha mẹ tích cực của cô ấy.
Qua tác phẩm này, cô ấy mong muốn Cha mẹ hãy xây dựng một gia đình gắn bó với tình yêu thương vô điều kiện dành cho các con, đó mới chính là cách giúp một đứa trẻ trưởng thành và hạnh phúc thật sự. Và qua đó bạn cũng sẽ học được cách thay đổi bản thân, sống yêu thương và trọn vẹn hơn.
Có một sự thật mà tôi phát hiện ra khi bản thân mình theo đuổi phương pháp này trước đó là: Khi chúng ta học cách nuôi dạy con thì chúng ta sẽ luôn nghĩ đến việc thay đổi con, nhưng khi học cách làm cha mẹ, chúng ta sẽ chỉ nghĩ đến cách thay đổi bản thân mình. Vì thế mà việc học cách làm cha mẹ quan trọng hơn học cách nuôi dạy con. Và làm cha mẹ tích cực là lấy sự kết nối làm gốc rễ.
“Bạn cứ yên tâm, chưa có ai trở nên hư hỏng vì được quan tâm chăm sóc quá nhiều.”_Rebecca Eanes
Nội dung bài viết
- 1 Làm cha mẹ tích cực không phải dễ dãi
- 2 Hãy học cách "làm cha mẹ" thay vì học cách "nuôi dạy con"
- 3 Làm cha mẹ tích cực, hãy xây dựng gia đình gắn kết
- 4 Xây dựng văn hóa gia đình giúp con cảm thấy an tâm
- 5 Thay đổi cách giao tiếp
- 6 Thiết lập lòng tin
- 7 Kỉ luật trong tình yêu thương
- 8 KHÓA HỌC ĐỒNG HÀNH CÙNG CON TỰ TIN
Làm cha mẹ tích cực không phải dễ dãi
Có bao giờ bạn cảm thấy hoang mang vì những gì mình đang làm với con hay về những gì người khác khuyên nhủ bạn hay không? Tôi thì đã từng như thế. Khi đó, tôi đã rơi vào một cái bẫy. Khi bị mắc kẹt trong những kì vọng của xã hội, tôi thường bỏ qua tiếng nói của nội tâm. Thay vì làm theo những gì trái tim mách bảo, tôi lại cố gắng ép mình thực hiện những gì người khác khuyên bảo hay xã hội cho là đúng đắn. Ví dụ như trẻ con mà trả lời lại với người lớn là hỗn láo hay trẻ con không nên tức giận với người lớn…
Bên cạnh đó, tôi còn bị những nỗi sợ chi phối, tôi sợ con lớn lên sẽ hư hỏng nếu chúng cứ có những hành vi không đứng đắn; tôi sợ nếu con không nghe mình, con sẽ làm sai và gánh hậu quả tồi tệ,…Vì thế mà tôi khi sợ hãi, tôi càng dùng nhiều quyền lực để kiểm soát con hơn, nhưng khi tôi càng sử dụng quyền lực thì con càng hành xử tệ hơn và tôi kết quả là tôi càng khó chịu với con.
Vấn đề ở đây là con cái chúng ta cũng chỉ là con người, chúng cũng có những cảm xúc tiêu cực, có những ý kiến của mình, chỉ là chúng chưa học được cách phải hành xử sao cho đúng đắn. Làm cha mẹ tích cực là xây dựng và củng cố mối quan hệ với con, để qua đó, chúng ta đặt ra các giới hạn, đồng hành, hướng dẫn con hành xử đúng đắn, trao ban tình yêu vô điều kiện và giúp con sống trưởng thành.
Làm cha mẹ tích cực là lấy sự kết nối làm gốc rễ. Làm cha mẹ tích cực không phải là làm cha mẹ dễ dãi. Cha mẹ dễ dãi không đặt ra các giới hạn và yêu cầu trẻ tuân theo nhưng làm cha mẹ tích cực thì có.
Với bản thân tôi, khi đã trải qua hơn 3 năm thay đổi bản thân, thực hành nhiều phương pháp nuôi dạy con, tôi nhận thấy rằng, nếu không có tình yêu thương, mọi nỗ lực dạy con chỉ là vô ích.
Một số hành vi không thích hợp không nói lên được con người của trẻ,
hãy có cái nhìn tích cực về tương lai
Hãy học cách "làm cha mẹ" thay vì học cách "nuôi dạy con"
Khi nhiều Cha mẹ đang theo đuổi một phương pháp nuôi dạy con nào đó và điều đó khiến họ trở nên căng thẳng nhiều hơn khi phải đối đầu và kiểm soát con thì tôi nhận thấy rằng chúng ta cần đổi lại cách chúng ta đang tiếp cận. Bởi vì chúng ta đang tiếp cận theo hướng “nuôi dạy con” nên chúng vô tình hướng mọi hành động của mình vào con, và điều đó khiến sự việc trở nên khó khăn, bởi trong cả đời này, chúng ta chỉ có thể thay đổi một người đó chính là ta, chúng ta không thể thay đổi người khác.
Và cách tiếp cận mới mà tôi đã áp dụng chính là “làm cha mẹ”, thay vì là “nuôi dạy con”, và làm cha mẹ tích cực là cách tôi hướng đến trong cách làm cha mẹ của mình. Làm cha mẹ tích cực là cách tôi học cách trở thành một người mẹ với tâm thế tích cực, tích cực về bản thân, tích cực về con cái và tích cực về mọi thứ xảy đến, kể cả những điều tiêu cực. Suy nghĩ tích cực là điều đầu tiên tôi thực hành để bắt đầu hành trình hoàn thiện bản thân mình.
Bạn là chuyên gia về con của bạn, hãy lắng nghe trái tim mình mà đồng hành cùng con
Làm cha mẹ tích cực, hãy xây dựng gia đình gắn kết
Mối quan hệ vợ chồng là mối quan hệ được kết hợp bởi hai con người khác nhau, cơ bản đã khác về giới tính, văn hóa gia đình. Hai người vốn đã khác nhau trong cách được nuôi dạy, nay tạo nên một gia đình mới, phải nuôi dạy những đứa trẻ, thì không thể không có những xung đột. Bên cạnh đó thì trong mỗi người đều có những niềm tin khác nhau về cách nuôi dạy con nhưng thường thì vợ chồng thường ít khi chia sẻ với nhau về điều này trước khi có con, vì thế mà càng có nhiều khó khăn trong sự thống nhất giữa hai vợ chồng trong cách nuôi dạy con.
Nuôi dạy con trẻ cũng là một trong những nguyên nhân khiến vợ chồng có nhiều cuộc cãi vã hơn trước, nếu không biết cách chia sẻ, cảm thông và thống nhất với nhau, Cha mẹ có thể trở thành nạn nhân trong hành trình này. Việc xây dựng một gia đình gắn kết, yêu thương là điều bạn phải làm nếu muốn con cái trưởng thành và hạnh phúc. Giống như câu nói của TS John Media trong tác phẩm Não bộ trẻ đã trả lời một phụ huynh trong buổi hội thảo của ông ấy rằng: “Muốn con vào được Harvard thì hãy về mà thương lấy vợ anh”.
Để xây dựng một gia đình gắn kết yêu thương, trước hết bạn cần phải biết rằng chúng ta là những con người khác nhau, mỗi người thường sở hữu một khuynh hướng tính khí khác nhau, được nuôi dạy trong những môi trường khác nhau, vì thế mà niềm tin, giá trị và hành vi của chúng ta cũng khác nhau. Có thể lúc mới quen bạn chưa nhận thấy, nhưng khi về sống chung với nhau bạn đã nhìn ra sự khác biệt, mà đôi khi nó quá lớn và ngỡ ngàng đối với bạn.
Nhưng điều quan trọng không phải là than vãn và chối bỏ mà hãy chủ động để dung hòa những khác biệt ấy của nhau. Tôi chắc chắn rằng khi đến với nhau, bạn đã từng yêu mến một điều nào đó đặc biệt ở anh ấy/cô ấy, vậy thì hãy cứ tiếp tục nhìn vào điều tốt đẹp ấy mà gắn bó với nhau. Hãy nhớ đơn giản rằng: Khi bạn tập trung vào điều gì, điều đó sẽ mở rộng. Thay vì tập trung vào những điểm chưa tốt, thiếu sót, phiền phức ở chồng/vợ mình, bạn hãy tập trung vào những điều tốt đẹp nơi người ấy, và rồi bạn sẽ nhìn thấy nhiều điều tốt đẹp nơi người ấy.
Hãy nhớ rằng, giáo dục thì tốt nhưng một gia đình gắn kết, yêu thương thì tốt hơn hẳn. Một gia đình gắn kết, yêu thương là môi trường tốt nhất để những đứa trẻ lớn lên và trưởng thành.
Xây dựng văn hóa gia đình giúp con cảm thấy an tâm
Bạn biết không, các nghiên cứu chỉ ra rằng so với phong cách nuôi dạy con thì văn hóa gia đình có thể đóng vai trò quan trọng hơn trong việc định hình con người của trẻ. Những gia đình hạnh phúc luôn chú tâm tạo ra văn hóa gia đình tích cực. Những đứa trẻ sống trong những gia đình có văn hóa gia đình thống nhất không phải chịu sự lộn xộn trong cách hành xử và khó khăn trong việc làm chủ những hành động của mình.
Rebecca Eanes định nghĩa văn hóa gia đình là trải nghiệm gia đình mà bạn tạo ra”.
Những trải nghiệm mà gia đình bạn tạo nên là những nề nếp và nghi thức, phù hợp với giá trị, niềm tin, kỳ vọng, tính khí, mục tiêu và ước mơ của từng thành viên và nên được thống nhất giữa các thành viên trong gia đình. Bạn cũng có thể soạn thảo một bản tuyên bố sứ mệnh để các thành viên theo đó mà thực hiện.
Đầu tiên hãy xác định những giá trị mà các thành viên trong gia đình theo đuổi. Tiếp đến hãy liệt kê các niềm tin của các thành viên về giá trị cuộc sống, các giá trị đạo đức,..Cuối cùng thì hãy liệt kê ước mơ, mục tiêu của từng thành viên. Sau khi đã xác định các giá trị, niềm tin và mục tiêu, hãy tổ chức một buổi họp mặt nhỏ để cùng nhau soạn thảo bản tuyên bố sứ mệnh.
Nghi thức là những hoạt động được thực hiện thường xuyên trong các sinh hoạt của gia đình như cùng nhau đi dạo vào buổi tối, kể chuyện cho con nghe trước khi ngủ,…
Tiến sĩ Steven Wolin, một nhà tâm thần học tại đại học George Washington cho biết, “Nếu bạn lớn lên trong một gia đình có những nghi thức bền vững, bạn có nhiều khả năng trở nên kiên cường khi trưởng thành”
Thay đổi cách giao tiếp
Phần lớn chúng ta giao tiếp với nhau theo cách mà chúng ta đã giao tiếp trong gia đình trước đây của mình. Trong khi đó các gia đình có Cha mẹ thuộc thế hệ trước thường theo hướng tiêu cực và kiểm soát con, vì thế mà khi không ý thức được cách mình đang giao tiếp với con sẽ khiến bạn rơi vào vòng lẩn quẩn giống như chính bạn.
Cách ta giao tiếp với con biểu hiện cái nhìn của chúng ta về con, và cách chúng ta giao tiếp với con quyết định cách con phản hồi với ta. Vì thế mà nếu ta muốn thay đổi cách con phản hồi với ta, ta cần thay đổi cách giao tiếp với con. Các con sẽ giao tiếp với Cha mẹ bằng chính giọng điệu Cha mẹ giao tiếp với con.
Giao tiếp ở đây không chỉ là ngôn từ mà chúng ta nói ra mà còn là cách chúng ta nói ra ngôn từ ấy, giọng điệu, ánh mắt, ngôn ngữ phi cơ thể và cả những gì chúng ta viết ra nữa (hình thức mà trẻ tuổi teen bắt đầu sử dụng mạng xã hội để giao tiếp với Cha mẹ mình).
Theo đó thì la, hét là một trong những hình thức giao tiếp mà nhiều Cha mẹ sử dụng. Họ cho rằng khi không la, hét trẻ sẽ không phản hồi, lắng nghe những gì họ nói. Nhưng sự thật là khi càng la, hét, giọng điệu khắc nghiệt để khiến trẻ lắng nghe thì bạn càng phải làm điều này nhiều hơn, bởi con trẻ sẽ học được rằng, con không thực sự không cần phải hành động nếu Cha mẹ chưa “nổi điên”.
Và nếu bạn quan sát cách trẻ giao tiếp với anh chị em, bạn bè mình thì bạn sẽ thấy giọng điệu con giao tiếp giống hệt bạn. La hét, mắng chửi, dọa nạt sẽ kích hoạt não dưới (não bò sát) và trẻ có xu hướng rơi vào trạng thái căng thẳng và phòng vệ, khi đó trẻ sẽ khó có thể sử dụng não trên (lý trí) để lắng nghe và giải quyết vấn đề.
Thiết lập lòng tin
Trẻ nhỏ đang trên hành trình hoàn thiện bản thân mình nên thường phạm sai lầm. Những sai lầm nối tiếp này sẽ khiến Cha mẹ chúng ta cảm thấy thiếu tin tưởng ở con, ngay cả khi con khẳng định là con có thể làm được. Hoặc vì sợ hãi mà con có hành vi nói dối, che đậy, khi Cha mẹ phát hiện, trẻ đã đánh mất lòng tin ở ta.
Khi chúng ta không có sự tin tưởng ở trẻ, ta sẽ khó lòng giao tiếp với trẻ cách chân thật và trao quyền cho con. Còn trẻ thì khi không được tin tưởng, trẻ sẽ không còn tin tưởng vào bản thân mình, hạ thấp giá trị của bản thân, ngại tham gia các thử thách. Còn về phía Cha mẹ chúng ta, chúng ta nhiều lần thất hứa với con, hoặc có những hành vi không đúng với những gì chúng ta đã nói, chúng ta đánh mất lòng tin ở con. Mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái cần được xây dựng trên nền tảng của lòng tin. Chỉ có khi tin tưởng nhau, chúng ta mới mở lòng và lắng nghe nhau.
Với tôi, xây dựng lòng tin gồm ta tin trẻ và trẻ tin ta. Khi ta tin trẻ, trẻ cảm thấy an toàn, trẻ sẽ sẵn sàng học hỏi, bởi khi trẻ cảm thấy tốt hơn, trẻ sẽ làm tốt hơn. Khi trẻ tin ta, trẻ sẽ mở lòng để chia sẻ và sẵn sàng lắng nghe những điều ta nói. “Bạn tin con là một người tốt, con cũng sẽ tin mình là một người tốt”
Kỉ luật trong tình yêu thương
Chúng ta dạy con theo cách chúng ta được nuôi dạy, vì thế mà không khỏi ngạc nhiên khi chúng ta đã quen với việc dạy dỗ trẻ em thông qua sự đau đớn. Một cái tét mông. Một cái khẽ vào tay. Những từ ngữ nặng nề. Chúng ta được dạy rằng, dạy trẻ thì nên như vậy vì chúng sẽ sợ đau mà không tái phạm, hoặc trẻ sẽ hư và thành thói quen xấu nếu không bị đe dọa trừng phạt, và khi chúng ta áp dụng, nó cũng mang lại hiệu quả thật sự.
Nhưng sau đó thì sao? Sau đó thì bạn liên tục phải tăng cường độ và tần suất sử dụng hình phạt chăng? hay bạn phải đối mặt với tính hung hăng và giải quyết vấn đề bằng bạo lực với kẻ khác từ con? hay bạn cảm thấy đau đớn vì giờ đây con bạn không còn tha thiết nhìn đến bạn nữa?
Sở dĩ sử dụng hình phạt mang lại hiệu quả nhanh vì theo lẽ tự nhiên, con người đều cố gắng tránh đau đớn, vì vậy đứa trẻ có thể vâng lời chỉ vì sợ bị cha mẹ làm tổn thương. Nhưng đổi lại, trẻ sẽ không học được cách đối phó và giải quyết vấn đề trong tình huống này. Vì thế mà khi gặp lại những tình huống tương tự, trẻ sẽ có thể tiếp tục mắc lỗi. Và vì đã từng mắc lỗi và bị phạt mà con vẫn mắc lại thì chắc chắn hình phạt sẽ tăng lên. Cứ thế nó là một vòng lẩn quẩn.
Kỉ luật bằng tình yêu thương là cách bạn thay thế hình phạt bằng giải pháp.
Hình phạt được hiểu là cách chúng ta gây đau đớn, khổ sở cho trẻ. Và kỳ vọng đằng sau hình phạt là nỗi đau trẻ phải chịu đủ để khiến trẻ suy nghĩ kĩ trước khi lặp lại hành động cụ thể nào đó. Trong khi đó, kỷ luật giúp trẻ giải quyết một vấn đề, thay vì khiến trẻ chịu đựng đau khổ vì một vấn đề. Hãy dạy trẻ tìm kiếm giải pháp thay vì trừng phạt. Trẻ cần học cách sửa chữa lỗi lầm của mình, chứ không phải trả giá cho những lỗi lầm đó.
Bạn là một phiên bản lỗi, bạn không hoàn hảo, hãy từ ái với chính mình và kiên trì thay đổi bản thân, bạn cũng đã có những sự thay đổi tốt hơn, hãy có cái nhìn tích cực về bản thân.
Mong rằng những gì tôi chia sẻ đã giúp bạn có cái nhìn mới hơn về góc nhìn làm cha mẹ tích cực, mang đến cho bạn những trải nghiệm quý báu của mình để giúp bạn thay đổi cách giao tiếp và kết nối với con ngay lúc này đây.
Mọi ý kiến, đóng góp cho bài viết này, xin bạn để lại ở phần comments. Theparentwriter rất mong nhận được ý kiến của bạn. Cảm ơn bạn đã theo dõi và chúc bạn áp dụng thành công.
Một đứa trẻ tự tin sẽ luôn hạnh phúc với những lựa chọn của mình, mạnh mẽ đương đầu với những khó khăn và kiên trì trước những thách thức của cuộc sống.
1. Kết nối với Bố Mẹ để cảm thấy được yêu thương và hiểu về giá trị của bản thân
2. Thấu hiểu về tính khí, cảm xúc và những sự khác biệt của bản thân để yêu thương chính mình
3. Hình thành thói quen tích cực đọc sách, nhảy dây để sống tích cực hơn
4. Sống thật và phù hợp với tính khí, giá trị của mình
5. Ý thức về trách nhiệm của bản thân để sống trưởng thành
Tất cả sẽ giúp con tự tin sống và thể hiện bản thân mình.
Xem thêm
